است كه بدست او امضاى مضرى شده باشد چنان كه نسبت بعثمانيان هم ضديتى بروز نداد در صورتى كه اين انتظار ميرفته است چيزى كه هست اينست كه موفقيت قشون روس كه از قزوين خود را بخانقين برساند در زمان رياست فرمانفرما بوده و البته با آنها كمك مينموده است بهرصورت سپهدار هم نتوانست در مقام رياست دولت دوام كند در صورتى كه هيچيك از اين دو شخص يعنى سپهدار و فرمانفرما كسى نبودند كه به اختيار از مسند رياست دولت دور گردند در اين صورت آيا در خارج شدن آنها سياست روس و انگليس مدخليت داشته يا افكار عمومى ايران و اقدامات وطنخواهان و يا پيشرفت قواى ملى و عساكر عثمانى و فتح كرمانشاهان و همدان سبب بىدوامى كار آنها شده يا همهء اينها بضميمه نقصان لياقت خودشان بوده است . در موقع حركت قشون عثمانى بجانب همدان حسنخان وثوق الدوله رئيس الوزراء گشته سپهدار از ايران خارج شده است چون در تهران طرفداران روس و انگليس و ارامنه متوحش شده‌اند كه قشون عثمانى و مجاهدين ايرانى وارد تهران گردند و متعرض آنها بشوند لهذا غالبا از تهران ميروند بنقاط شرقى و شمالى شاه هم در حال اضطراب است و اگر قشون مزبور بتهران نزديك شود و سفارت روس و انگليس او را باسترآباد برده آنجا را پايتخت خواهند كرد اينست كه وثوق الدوله پيش از هركار درصدد بر آمده است از طرف قشون عثمانى اطمينان حاصل كند كه پيش نخواهند آمد و به آنها اطمينان بدهد كه ايران بتهديد روس و انگليس كه ميگويند اگر بعثمانى اعلان جنگ ندهيد ما روابط خود را با شما قطع خواهيم كرد اعتنا نخواهد نمود و بعد از آن از روس و انگليس تقاضا كند از اين تهديد دست بكشند اينست كه پس از تشكيل كابينه وثوق الدوله بواسطه انصراف عثمانيان از پيش رفتن از همدان به طرف تهران احوال پايتخت و مملكت رو به آرامى ميرود در اين ايام در جرائد لندن و پطروگراد نشر شده است كه دولت ايران تحت حمايه روس و انگليس در آمده و استناد آنها بنوشته‌ايست كه در اينموضوع از سپهدار در ايام رياست وزرائى او گرفته‌اند در صورتى كه شاه و وزارت خارجه تهران از اين قضيه اظهار بيخبرى نموده‌اند آيا مطلب به اين سادگى است كه شنيده مىشود آيا وليخان سپهدار اين قدر ديوانه بوده كه بچنين خيانتى اقدام كرده باشد يا اينكه